Er Mauranger i Hardanger ?

Mauranger - Hardanger

25.02.10

Når ikkje Anfinn Bakka ville ha meir diskusjon om Haringegrensa, så tykte eg Knut
Johan Nerhus sitt innlegg var både friskt og morsomt innlegg,(fin oppsummering) som
kom med ei ny vinkling og litt utfordrande til nye diskusjonar, der han nemner ordet
\'stammer\' om folket ettter framferd og handlingsmønster. grensa han skisserer
mellom hardingar og bedehusfolk om kanskje nye erobringar og at han fletta inn det
politiske fenomenet : \'vil du ikkje , så skal du....\' \'tussar og troll\' med
styrke, handling og meiningar finnest overalt, tidene ber mykje med seg - noko
forsvinn, men landet forblir , stammene flyttar på seg , men vil nok likevel ha med
seg grensene......
kva seier Måringa til dette.....

Bergljot Bruåsdal Hesvik, Rosendal 

22.02.10

Kjære godtfolk!
Hardanger og Sunnhordland er, ortografisk, ikkje to jamstelte omgrep. Sunnhordland
tyder søndre del av Hordaland. Hardanger, har me lært, er namnet på Noregs nest
lengste fjord.

Eg lærde tidleg å nytta postadresse Ytre Hardanger.
Og no vil eg kasta fram nokre friske tankar. Kan det henda det finst eit namn som er
eldre enn Hardanger, nemleg Hardinga (jamf. Måringa)? Og kan dette namnet skriva seg
frå namnet på eit stammefolk istaden for å vera namnet på ein fjord? Kanskje har
nokre av dykk høyrt både om hordane og om harudane? I så fall kan området Haringa ha
flytta på seg, etter som innvånarane kulturelt har blitt utsett for meir eller
mindre press frå utsida.

Me veit, frå våre dagar, at folkestammer til tider kan bli nøydde til å flytta, for
å taka vare på eigen identitet. Å bli verande, kan enda med overgrep og utsletting.
Ei slik hending kjenner me til frå kristningstida i landet. Me veit at dei nye
tankane spreidde seg som ein farsott over landet, ut frå Moster og frå kyststrøka
deromkring. Og denne kristningsprosessen hadde eit motto, eit motto som også er
kjent frå dagens internasjonale politiske aréna:  \'Dei som ikkje vil, dei skal!\'
Mange som ikkje ville sleppa kjærleiken til den gamle tradisjonen, hadde berre ein
ting å gjera, nemleg å bryta opp. Det mest nærliggjande var å flykta til slekt og
kjenningar lenger inne i fjorden, blant anna i Måringa. Me har mange segner med
skildringar av troll og trollkrefter som gøymde seg der inne. Dette er nok ikkje
utan grunn, for kristmennene gjekk heller hardt fram.

Teorien min blir då, litt forenka sagt, slik:
\'Haringa finn me i Hardanger, innafor der bedehuskulturen stoppar.\'
Likevel skal me ikkje sjå bort frå at nye tider nærmar seg, og at hardingane kan
starta å røra på seg og krevja landområder attendeførde til den gamle falden.
Lev vel,
og utan frykt!
Knut Johan Nerhus, Hatlestrand

11.01.10

Eg ynskjer ikkje å fortsetta diskusjonen om fortida, men dette er det delte meiningar om.   Men eg vil utfordra Bygdelaget v/styre til å skipa til ein historiekveld. Vidare vil eg foreslå å invitera Ståle Dyrvik , professor i historie ved Universitetet i Bergen. til å halda foredrag om dette emnet. 

Anfinn Bakke, Gjetingsdalen.

11.01.10

Vil bare gi et kort svar til Anfinn. Jeg skal være den første til å innrømme at jeg
ikke har fasiten. Jeg har fått svaret på hva den \'måringske\' oppfattelsen av
Hardanger er, men synes fortsatt hele opplegget er uklart. Du nevner Björgynjar
Kalfskinn fra 1300-tallet hvor Mauranger (maurangre og sunndal) er nevnt første gang
og det står under Sunnhordland og ikke Hardanger.
(http://da2.uib.no/cgi-win/WebBok.exe?slag=lesside&bokid=bgkalveskinn&sideid=66&storleik=
- side 64 og 66; Hardanger begynner på side 77.) Synes ikke det er riktig å skrive
at Schnabel kom med \'oppspinn\', for Olaf Olafsen ved Hardanger Historielag ga ut
denne boken med kommentarer i 1912, og Olafsen har ingen anmerkninger angående
grensen mot Sunnhordland. Olafsen startet Hardanger Historielag i 1908 og har
skrevet mange bygdebøker. Schnabel var født og oppvokst i Hardanger. Det er heller
ikke den eneste kilden jeg har, men den eneste jeg nevnte. Vi har også Jonas
Andersson fra Skånevik som skrev i 1626 om \'Folge foinn\' og sagnet om at Gud lot
\'Folgedall\' snø ned, og denne Folge foinn ligger mellom Agrefiord og Moranger i
Sundhorlehn og Odde i Hardanger Lehn, forøvrig den første opptegnelsen av dette
sagnet såvidt jeg vet. Jonas Andersson hadde morsslekta fra Torsnes. Haukenæs nevner
også samme grense som Schnabel/Strøm/Olafsen i hans bok om Strandebarm. Så kildene
fra 1300-, 1600-, 1700- og 1800-tallet sier at Mauranger er i Sunnhordland.
Uansett, diskusjonen er vel over når det gjelder hva måringene mener, der er vel de
fleste enige i at man tilhører Hardanger. Jeg selv har alltid sagt at vi skal til
Hardanger når vi skal til Austrepollen, for det har jeg alltid hørt. Jeg har også
hørt at poststempelet på Ænes var \'Ænes i Hardanger\'. Derfor er jeg fortsatt litt
i villrede angående dette, og vil ikke helle til hverken den ene eller andre siden
ennå. Jeg visste null og niks da jeg stilte spørsmålene, så det har bare vært artig
å rote seg frem i gamle bøker!
Jarle K. Øvrehus

02.01.10

Eg kan ikkje dy meg, men må få lov å kommentera siste innlegg til Jarle K. Øvrehus.

Eg undrar meg på kvifor han tok opp dette temaet viss det er slik at han meinar å sitja med fasiten. Viss det er ei form for forsking han driv så vil eg åtvara mot å leggja for mykje vekt på ei tilfeldig kjelda.

Svara frå oss som er fødd og oppvaksen her var heilt einstydige. Dette har med identitetskjensle, og den lever nok eit sterkt og usynleg liv. Sjølv 434 år som koloni og  dansk årelating var nok ikkje nok til å ta knekken på den norske identiteten – kjensla.

Når me er små så stiller me tusenvis av spørsmål, og dei fåast av oss huskar dei. Men svara blir godt lagra til seinare bruk og er med å forma vår identitet og personlegdom.

Difor var det ganske intresant at Kåre Øyre huskar eit av spørsmåla frå barndomen. Hans bestefar Bård Jensson Øyre var fødd 1869 og hans besteforelder var fødd 1770-85. Dette beviser at med muntleg overlevering frå generasjon til generasjon kjem me raskt tilbake i tid.

Difor har eg større tiltru til dette enn  eit ”utkast”  som ein presteson ”klora” ned på eit papir ca. 1770 åra. Det å påstå at Hardangerfjorden startar med Torsnes er det reine oppspinn. Hard-anger er eit gamalt namn frå vikingtid eller eldre, hard betyr hard og anger er fjord på gamalnorsk. Difor er det ”smør på flesk” når me i dag seier Hardangerfjorden. Dei forskjellige delane av ”angeren” har sitt namn, Klosterfjorden, Kvinnheradfjorden, Sildafjorden, Strandebarmfjorden og Samlafjorden osv. innover. Og den ”Harde- angeren ”  har vore hard men rettvis opp gjennom hundreåra, den har ikkje gjort forskjell på fut eller fattigmann.

Arne Stuland f. 1871, omtalar også dette i boka ”Kvinnherad” gardsoga frå 1924, at Kvinnherad ligg på båe sider på Hardangerfjorden.  Han hadde også besteforeldre som var fødd ca. 1800.  Så i Omvikedalen var det for 150 – 200 år sidan heller ingen tvil om kor ”Hardangeren” byrja.

Når det gjeld dialekt-skille mellom Hardanger og Sunnhordland så vil  eg sitera frå Store norske leksikon:  Hardingmålet har litt mindre utbredelse enn det som tradisjonelt sogner til Hardanger. Man tar gjerne utgangspunkt i skillet mellom bøyningsendelsene i sterke hunkjønnsord (døræ/døro), og da vil grensen gå over Hardangerfjorden på nordsiden av Kvinnherad og den gamle Strandebarm kommune. 

Ein særmerkt lyd i haringmålet er u-en, som blir utala mellom u og o og å.     Denne lyden finn me att også i Ænes sogn, eks.( vorasteinar )    Typisk er også der det er dobbelkonsonant ( fjell – fjedl ) ( fonn – fodn ) og ( korn – kådn ) ( bakke – bakkje ), slik kan me halda fram med mange ord som i dag er på veg ut av dialekten vår.

Tilslutt vil eg vera einig med Olav Maurangsnes, me skal ikkje ”krangla” for lenge om dette. Me er kvinnheringar og har vore  det i snart 200 år. Stolte kan me også vera, for folk i Ænes sogn har aldrig vore ei byrde for kommunen me tilhøyrer.  Men tidene forandrar seg, frå avstengde fjordbygder til den mest sentrale delen av Kvinnherad.  Når Jondalstunellen står ferdig om 3 år, vil det vera naturleg å stilla spørsmålet: Bør kommunane på Folgefonnshalvøya slåast saman eller bør grensene justerast.

Eg vil difor invitera til ein ny ”meiningsbryting” her på sida med overskrifta:

Ænes og Mauranger + Jondal/Odda = Sant

Anfinn Bakke, Gjetingsdalen

02.12.09

Diskusjonen ble større enn det jeg hadde forventet og gikk utover de breddene jeg
hadde tenkt, men det er alltid like artig å diskutere og lese hva andre tenker. Noen
krangling om Mauranger er i Hardanger eller ikke, er det neppe, og jeg tror de
fleste som bor i Mauranger eller kommer derfra er meget stolte over opphavet sitt,
det er iallefall jeg. Det som jeg lurte på var jo hva måringene tenkte om seg selv
og Hardanger i dag, og hvordan det har vært i gamle dager. Som Johannes Bondhus
skriver så er det en ting hva man føler, og en annen ting det rent administrative.
Som vanlig vil jeg komme med noen historiske anekdoter, denne gang fra 'Udkast til
en Beskrivelse over Hardanger' fra 1784. Her skriver Markus Schnabel (ja, det er
riktig navn):
'Det er allerede bemærket i § 2, at til Hardanger Provsti hører Jondals Sogn i
Strandebarms Prestegjeld i Søndhordland, og dette er det nu, jeg til Slutning skal
beskrive. Sognets Grænser strækker sig paa begge Sider af Hardanger Fjorden fra
Vikørs Prestegjeld mod Syd til Søndhordland. Samlanæs paa den østre Side af Fjorden
og Torsnes paa den vestre er de Gaarde, hvor Sognet begynder, hvorimod Strømmestein
og Torsnes paa den anden Side er de Grænseskjel, hvor Sognet og tillike hele
Hardanger Fjord ender samt skilles fra Søndhordland.'
Tydeligvis var det iallefall på 1700-tallet den oppfatningen at Hardanger og
Hardangerfjorden begynte ved Strømmestein/Torsnes i Jondals sogn som tilhørte
Strandebarms prestegjeld, men som lå i Hardanger. Resten av Strandebarms prestegjeld
lå altså i Sunnhordland. Det samme står vel også i Folgefonna-boka, med de kartene
som er der. Jeg tror også at Olaf Olafsen, Th. Haukenæs og Halldor Opedal ikke så på
Mauranger som en del av Hardanger i alle folkeminnene og historiene som de har
skrevet ned i Hardanger. Når det gjelder postkort og brev som Johannes Bondhus
nevnte, tror jeg ikke man skal stole noe særlig på det. Postkort kan forklares med
at Hardanger begynte å bli eksotisk og tiltrekkende for turister i siste halvdel av
1800-tallet og jeg tror de som lagde postkortene fra Mauranger også ville spille på
de samme strengene og derfor føyde til Hardanger på grunn av Folgefonnas nærhet. Jeg
tror at for måringene før i tiden, så har Hardanger vært på andre siden av fjellet
og fonna, enten det er mot Jondal eller Sørfjorden. Men dette er ikke et ensidig
spørsmål, for hva mener nå folk i resten av Hardanger om Mauranger?
Jarle K. Øvrehus, Bjoneroa

02.12.09

Nei, å krangla vil eg ikkje seia at vi gjer, men det er alltid greidt å vita kvar vi
finn grenser! Den Olav Maurangsnes presenterer om Ænes sokn og Svoldal - kan
muligeins vera noko i, men eg har framleis ikkje fått kommentar om Årsnes som vi har
høyrt frå folkemunne i mange år! Ja, når eg er ute på reis og folk spør kvar eg kjem
frå, er svaret : Rosendal i Kvinnherad.
Bergljot Br.Hesvik,Rosendal

02.12.09

Trur kansje dde skal slutta å krangla om de er sunnhordlenningar eller haringar. er
det ikke betre å jobbe for å vere gode og stolte kvinnheringar.
Men grensa føl ænes sokn, dvs i svoldalen. sjå bare i kvinnherad soga.
Olav Maurangsnes, Karmsund 

25.11.09

Takkar for svar frå Johs.
- jau, du er deg sjølv lik - slik du svarer!
1.Du nemner at det er to begrep,  -'ja, da forstårs seg '  - (sitat frå Wenche
Foss i Vestavind) følelsar er ein ting og det administrative er ein ting, men slik
du nemner det så er du no delvis Sunnhordalending du og! At det kan endra seg - ja,
da veit vi - kommunesamanslåing og større regionsamanslåing føregår....Men eg har
likevel ikkje fått kommentarer på den grensesetjinga som eg nemnte tidlegare om
Årsnes, er det ingen som veit noko om dette eller vil dei ikkje vita det! Dette
høyrde vi faktisk i skuletida!
At Varaldsøyo kan segla sin eigen sjø, tykkjer eg blir litt 'flåsete' sagt, dei
har behov for omverda dei og - å høyra til - som vi har behov for å ha omgong med,
eller er Varaldsøyo ein eigen 'planet'....
Gamle brev utan postempel, tja, postgongen gjekk vel i eit meir konsentrert område
og synet i eldre tider var kanskje litt onnorleis!  Ikkje alltid at det gamle er det
mest politisk rette!
Men måring og Harding må du gjerne vera og er vel det - austrepolling og flåtring så
god som nokon!
Hardangerbunad har eg ikkje, Kvinnheradsdrakta hjelper godt for meg, men eg har
tenkt å få meg sommarlivet som høyrer til kvinnheradsdrakta, og for dei som ikkje
kan detaljane, så ville dei nok stempla det som Hardangerdrakt.
Ja, Kvinnherad-magasinet var flott i utkoma, redaktøren viser ei dyktig side - der og!
At du måtte presisera at de lager pølser i Mauranger og - ja, ikkje berre der, men
eg vil tru dei praktiserer det fleire stader i kommunen - meir eller mindre, men
dette var no ein forespørsel om vi kunne stilla til ein slik reportasje
sidan vi praktiserer det her på Volden - Røykjemateriell er ulik praksis ifrå plass
til plass, tradisjoner her er slik, i Mauranger veit eg at dei bruker brakje og turr
ved(er gift med ein måring,veit du), men så er det dette med smak og behag som den
naturlege nitraten! jaja, - tenk litt på om du finn andre kjelder som Wikipedia om
Haringe-grensa!
Bergljot Br.Hesvik, Rosendal

24.11.09

Hei igjen,  Bergljot!
Her er nok  snakk om to forskjellige begrep.
Ein ting er kor ein FØLER å høyra til, eit anna er det reint administrative. Me her
høyrer meir og meir til Odda, på Husnes har eg ikkje vore etter tunnelen opna, og
som dei gamle sa, så skal eg ikkje der heller dersom Gud vil.
Ser ein på t.d. Wikipedia, så  høyrer Kvinnherad ( og Mauranger) til i Sunnhordland,
og skulle du vera så uheldig å måtta møta i retten, så er det i Sunnhordland
tingrett, likeeins i Jordskifteretten, slike administrative omgrep er no under
stadig endring så det kan snart snu seg. Varaldsøya får segla sin eigen sjø, og
hamna kor dei vil.
Har forresten nokre eldgamle brev liggjande, det var før postnummera si tid, og då
står det som regel Mauranger i Hardanger. Uansett så skal du få lov å gå i
Hardangerbunaden din, (dersom du har då)!
Når eg først er inne, det var eit flott magasin de har snekra isaman der ute, du må
gjerne leggja inn nokre bilder av 'pølsefabrikken' her på sida, det er mange her i
Mauranger som driv i same geskjeften, men eg er uenig i å bruka rå ved til røyken,
bruk TURR ved og litt brake til, det seier og fagfolk som kan meir  om  det enn både
eg og ho som styrer med det her i huset.
Johs. B. Austrepollen

24.11.09

God kvelden herr Johs.
- Du vil presisera at Mauranger ligg i Hardanger, men det har det vel aldri vore
tvil om, eller?!
Men grensa mellom Hardanger og Sunnhordaland, meiner eg går på Årsnes /Lyngstranda.
Du vil vel ikkje sei at Varaldsøyo ligg i Shl., vel!
Bergljot Br.Hesvik, Rosendal

22.11.09

HI!

Berre gå inn på sida med gamle og svært gamle postkort, så vil ein sjå at på mange av dei står det Mauranger - Hardanger. Det viser iallefall korleis det vart oppfatta i tidlegare tider.

Johs. Bondhus, Austrepollen

22.11.09

Grensa mellom Hardanger og Sunnhordaland har eg alltid høyrt gjekk inne på Årsnes,
men kva som er det reelle , veit eg ikkje.
Men ser vi på geografien - landsskapet ville eg strekt den til Ljosnes -Uskedalen.
Vi som bur i Rosendal er Sunnhordalendinger, men eg har alltid følt at eg høyrer til
Hardanger. Dette kjem av folkelynne, landsskapet/naturen, men likevel er eg
Kvinnheringen så god/dårleg som nokon. Det er viktig å vera stolt av sitt eige, men
vi må ikkje verta oss sjølv så gode at det ikkje finst ...makan..Elles reiser eg
ofte til hi sida av tunnellen, oftare enn til Husnes, det har med folkelynnet og at
eg generelt likar meg betre i dette miljøet.
Bergljot Br.Hesvik, Rosendal
 

21.11.09

Hardangerfjorden er 179 km lang, og er faktisk verdens 3 lengste fjord. Det er 12
kommunar som har strandline til den, frå Bømlo til Odda. Maurangerfjorden er ein
sidefjord på samme måten som Granvinfjorden, Osafjorden og Eidfjorden. Kor den
eksakte grensa for Hardanger går er det nok delte meiningar om. Men eg har god tru
på at Marta og Bård Øyre hadde rett når dei hevdar at Ænes sokn høyrde til
Hardanger. Når ein ser på kartet er også dette ganske logisk. Bunadstradisjonen
understøttar også denne teorien. Men det er nok ikkje det same som at alle som bur
innan dette området føler at dei er 'harding'. Nokon er  'kvaming',
'jondøling', 'varaldsøying' . Og det er etter min oppfatning berre dei frå
Granvin, Ulvik, Eidfjord og Ullensvang som vart kalt for 'hardingar'  Til slutt
vil eg sei at det varmer mitt hjarta når Stig og Tore kallar seg 'måring' og er
stolt av det.

Anfinn Bakke, Gjetingsdalen

17.11.09

Det står i Folgefonna-boka som kom i fjor at Mauranger var en del av Strandebarm
skipreide, så det stemmer nok det ja. Jeg har på følelsen av at det ville være artig
å gå grundig igjennom kildene for å vite hvordan Mauranger har forholdt seg til
landskapene rundt. I rettsaker, utskiftninger og vilkårsforhold har gardene i
Mauranger vekselvis gått under Sunnhordaland tingrett og Hardanger tingrett. Det er
mulig at Mauranger har vært et område som egentlig ikke har tilhørt verken det ene
eller det andre, men som av rettsmessige grunner måtte komme under et av tingene,
skipreidene eller hva det enn måtte være. Jeg har lyst til å nevne noen stedsnavn
her inne i Mauranger hvor det er nevnt forbindelse til Hardanger. Vi har som kjent
Hardingeskardet i Austrepollen. Et annet navn inne i Austrepollen er
Hardingebrekkerne, og begge disse stedene ligger ved fartsruter over Folgefonna. Her
mener jeg det er to vanlige ferdselsruter som hardingene kom og gikk eller måringer
(og andre) gikk over til Hardanger (Sørfjorden). I Nordrepollen har vi
Båtabrekkhalsen og Markjelkestølen. Førstnevnte navn var et sted hvor hardingene
hadde båt og Jens B. Øyre skriver at Markjelkestølen var en støl sørfjordingene
hadde i gammal tid. Om dette stemmer, så har nok måringene ikke sett på seg selv som
hardinger og det virker som om man ikke gjør det i dag heller. Det er sikkert flere
stedsnavn og informasjon som kan belyse saken mer!
Jarle K. Øvrehus, Bjoneroa

15.11.09

Mauranger (Moranger) er første gang nennd 1308 i Bjørgynjar Kalvskinn (geistleg
jordbok) .  Eg meinar eg har lese ein plass at 'Moranger' frå gamalt av høyrde til
Strandebarm Skipreide (oppretta av Håkon den gode i år 955)  Futen frå Strandebarm
kollsiglde i 1603 etter å ha vore til 'Moranger', og difor er mest alle skriftlege
kjelder om gardane her inne borte før 1603. I 1660 blei skipredene omdanna til
tinglag. Om det var då 'Moranger' vart tilagt 'Quindherritz' eller om det var
når kommunane vart oppretta i 1837 kunne vore spennande å veta. Kommunane vart
inndelt med basis i prestegjelda, og på den tida høyrde Ænes sokn til Kvinnherad
Prestegjeld og det høyrde til Sunnhordland Prosti. Så eg trur det er her me har
svaret på den inndelinga me har i dag, men Mauranger og Ænes ligg ved
Hardangerfjorden og før når det var berre båten som var framkomstmiddelet hadde nok
folk frå bygdene her mykje samkven med bygdene innover Hardanger. Tenk berre på alle
helletaka som er rodd eller sigla frå Sollesnes.
Anfinn Bakke, Gjetingsdalen

14.11.09

Heilt korrekt at Mauranger er indrefilet`en i mellom Hardanger og Sunnhordland. Men den er ikkje ein del av det som vert kalla Hardanger, i følge Wikipedia og andre leksikon. Hardanger omfattar i følge Wikipedia sju kommunar: Kvam, Jondal, Granvin, Eidfjord, Ullensvang og Odda.

Me er uansett heldige me som bur her om det heiter Hardanger eller ikkje.

Endo ein stolt 'Måring'

Helsing Tore Bondhus

13.11.09

Kvam herad er vel Hardanger. Kommunegrensa går sør for Mundheim. Heile Odda kommune
er vel Hardanger. Om ein då ser på geografien så må vel Mauranger vera 'Hardanger`s
indrefilet'. Når Jondalstunellen står ferdig så er me og i senter samferdslemessig.
Stolt 'Måring'
Stig Fredheim
 

07.11.09

Da jeg var barn- tenåring og spurte farmor om dette, sier hun at grensen går fra
Ænes tangen til Varaldsøy og retning Strandebarm. det som er uten for er
Sunnhordland. Farmor Marta Øyre var født på Inbjo i Ølen og farfar var jekteskipper før han vart bonde, så de hadd trolig diskutert saken.
Sier ikke at det er fasitt svar men et tips.
Kåre Øyre Ålgård 

04.11.09
Det hadde vært artig å høre hva måringer tror og mener om Mauranger i forhold til
Hardanger. Overalt står det for eksempel at Maurangerfjorden er en del av
Hardangerfjorden, men vil det si at Mauranger er en del av Hardanger? Om det isåfall
er, går landskapsgrensa ved Maurangsneset og Ænes og alt innenfor og nordenfor er
Hardanger? Man regner vel med at Norheimsund, Geirr Tveitt, Jondal og nordre delen
av Folgefonnhalvøya er en del av Hardanger og om Mauranger ikke er en del av
Hardanger, hvor går da landskapsgrensene? Det er flere steder Rosendal og Baroniet
blir profilert som en perle i Hardanger. Hva er rett og slett den 'måringske'
oppfattelsen av grensene? Det er iallefall ingen tvil om at Maurangerfjorden er unik
med sin arm inn i Folgefonnhalvøya og at Mauranger til alle tider har hatt tette
forbindelser i alle fire himmelretninger, spesielt øst-vest.

Jarle K. Øvrehus, Bjoneroa